İnsan türünün şifrelerini taşıyan DNA' larımıza doğru yapılan en önemli yolculuk İnsan Genom Projesi ile yoluna 1990 senesinde başladı. Çok bilinmeyenli bu denklem bugün önemli bir aşama kaydetmiş durumda. 20 senelik araştırmalar sonucunda DNA'larımızın yaklaşık olarak 92%'i çözülmüş durumda. Bu oran biraz tartışmalı olsa da bu alandaki hummalı çalışmalar ve yeni teknolojiler, bu bilimsel araştırmaların labaratuvar ortamlarından son kullanıcılara ulaştırılmasını mümkün kılıyor.
Eğer Gattaca filmini izlemediyseniz tez elden izlemenizi öneririm. Uma Thurman' ın başrollerinde oynadığı bu bilim kurgu film, genlerin hakim olduğu bir dünyayı konu ediyor. Bu dünyada doğan her bebek sahip olduğu genlere göre kendisi için biçilmiş ve uygun görülmüş bir hayatı yaşıyor. Bu hayatta alacağı görev, işi ve statüsü doğar doğmaz hatta anne karnında belirleniyor. Film ironik bir şekilde bu katı ve gayri ahlaki durumu eleştiren bir tutumla; içinden çıkardığı kahramanla zincirlerini kıran ve sisteme karşı galip gelen genç bir adamın azmini anlatıyor. Tam bu noktada beni çok heyecanlandıran kişisel genom servisi 23andMe' den bahsetmek istiyorum.
23andMe Kişiselleştirilmiş Genom Servisi
Biyogenetik araştırma şirketlerinin sayısı hızla artarken bu servislerin Internet üzerinden verileceği kimin aklına gelirdiki. Sağlığımız için önemli bir mihenk taşı olan DNA ve arkasında yatan sırlar perdesi artık elinizde desem elbette çok iddialı bir sav ortaya atmış olabilirim. Fakat filmlerde görmeye alıştığımız bilim kurgunun hızla gerçekliğe ulaştığına şahit oluyoruz son günlerde. 23andMe bu çalışmaların bir ürünü.
İnsan türü 23 çift kromozomdan oluşmakta. 23andMe' de adını buradan alıyor. 23andMe elbette ücretli bir hizmet. 1000 $ + nakliye ücreti vererek satın alacağınız kit evinize ulaştırılıyor. Bu kit içinden çıkan tübe tükürmeniz ve içinden çıkan adresli ve nakliye ücreti ödenmiş olan zarfla göndermeniz yeterli. Sonrasında 23andMe eline geçen örneği bir dizi DNA sürecinden geçirerek DNA bilgilerinizi çıkartıyor. Bu aşamadan sonra kişisel gen haritanıza sahip oluyorsunuz ve bu andan itibaren genlerinizin derinliklerine heyecanlı bir yolculuk sizi bekliyor.
23andMe Kişisel Genom Hizmetleri
23andMe' in sunduğu hizmetler olarak şunları sayabiliriz:
- Genlerinizin yatkın olduğu hastalık ve fiziksel bozukluklarınız hakkında bilgi alabilir aynı zamanda atalarınızdan aldığınız gen miraslarını araştırabilirsiniz. Sürekli keşfedilen yeni genler ve sebep oldukları hastalıklar hakkında bilgilendiriliyor ve bunlardan nasıl etkileneceğinizi biliyor olmanız çok güzel olsa gerek. Zira 23andMe durağan bir sistem değil sürekli yeni bilimsel bilgiler ışığında size güncel bilgi sunuyor.
- Global gen benzerliği sayesinde genlerinizin dünyanın hangi bölgeleri ile benzerlik gösterdiği hakkında grafiksel raporlar alabilirsiniz.
- Fiziksel ve atletik özellikleriniz hakkında bilgi alabilir belki iyi bir golfcu olabileceğinizi farkedebilirsiniz :)
- Atalarınızın gen haritasını araştırabilir, coğrafi bilgileri ve hangi geni kimden aldığınızı öğrenebilirsiniz. Çok inatcıyım acaba dedeme mi çektim ne! Elbette bu gibi bilgileri almak için anne baba ve dedelerinizin de bu sisteme dahil olmaları gerekmekte.
- Varolan 23andMe genom veritabanında bulunan tüm kişileri içine alacak şekilde size benzeyen genleri araştırabilirsiniz. Yoksa kızılderililer ile akrabılığım mı var!
Sonuç olarak yukarıda geçen hizmetler ve daha fazlası 23andMe gen veritabanlarında mevcut. Elbette bu servis akıllarda bir soru işareti de bırakmıyor değil. Bir arkadaşımdan aldığım bilgi 23andMe' in kurucusunun Google ortaklarından Sergey Brin' in eşi olduğu yönündeydi. Internetten araştırdığımda bunun doğruluğunu bir kez daha gördüm. Google ve Gen Veritabanını gözünüzün önüne getirin. Ortaya çıkan manzara dehşet verici olabilir. Google stratejisini global bilgi ağı üzerine kurmuşken bir de elinde böyle stratejik gücü bulundurması gerçekten korkutucu olabilir. Diğer yandan aynen Gattaca' da yaşandığı gibi genlerimiz ileride bizim aleyhemize kullanılabilir mi? Bunun hukuksal zemini ve sağlık etiği açısından değerlendirilmesi gerekmekte. Bu uyarıları yaptıktan sonra kurgunun gerçeğe kavuştuğu bu hizmetin kayda değer olduğunu belirtmekte fayda var.
Genom Projesi hakkında detaylı bilgiye http://www.genome.gov/ adresinden ulaşabilirsiniz.
Kayıtlar
1 yorum:
Gattaca filmini en az 8-10 defa izlemiş biri olarak, herkese tavsiye ediyorum. Sadece geleceğe ve gen bilimine bir bakış değil, hayata ve azme dair de tekrar düşünmenizi sağlayacak şeyler bulacaksınız emin olabilirsiniz. (motivasyona ihtiyacım olduğunda izlediğim bir filmdir)
Konuya dönersek, genetiğin arkadaşlık gibi para getiren bir alanla entegre edilmesi beklenen birşeydi. Ama bu kadar ucuz olacağını kimse öngörmüyordu sanırım. Benim dikkat çekmek istediğim ise, bu aynı zmaanda tehlikeli veriyi paylaşırken bir daha düşünmenizdir. Oktay Babuna vakası gibi bir vaka olmasın da sonunda. Ayrıca bir siteye üye olurken adını soyadını bile vermekten kaçınan insanların, dna dizilimlerini paylaşması bana çok fantastik geliyor. Paylaşırlarsa da insanların cinsellik, karşı cins noktasında gözlerinin ne kadar da körleşebileceğine ve bu alandaki her türlü projenin büyük bir getiri potansiyeli taşıdığına güzel bir kanıt olacaktır bu.
Yorum Gönder